maandag 22 september 2008

Gary Shteyngart | Absurdistan

Gary Shteyngart – Absurdistan. London, Granta Books, 2007, 333 pagina’s. 2006 (1).

A hilarious and poignant satire of post-Soviet life from one of America’s most outstanding young novelists. Meet Misha Vainberg, aka Snack Daddy, a 325-pound disaster of a human being. Son of the 1,238th richest man in Russia and proud holder of a degree in multicultural studies from Accidental College, USA, Misha is an American impounded in a Russian’s body and the only place he feels at home is New York; he just wants to live in the South Bronx with his Latina girlfriend, but after his gangster father murders an Oklahoma businessman in Russia, all hopes of a US visa are lost.

Salvation lies in the tiny, oil-rich nation of Absurdistan – a fictional former Soviet republic – where a crooked consular will sell Misha a Belgian passport. But after a civil war breaks out between two competing ethnic groups and a local warlord installs hapless Misha as minister of multicultural affairs, our hero soon finds himself covered in oil, fighting for his life, falling in love, and trying to figure out if a normal life is still possible in the twenty-first century.


Nog een roman waarin de gebeurtenissen elkaar in hoog tempo opvolgen. Het karakter van deze roman is echter satirisch. Je kunt het boek lezen als een onderhoudende avonturenroman, waarin je aan de hand van de tragische held Misha kennismaakt met een op hol geslagen fictieve voormalige Sovjetrepubliek.

Tegelijkertijd kun je het boek zien als een in satire verpakte kritiek op de republieken van de voormalige Sovjet-Unie, namelijk op het Rusland van rond de eeuwwisseling, waarin gangsters openlijk de dienst uitmaken en op schimmige grotere en kleinere voormalige Sovjetrepublieken, waar oliemaatschappijen en krijgsheren de dienst uitmaken ten koste van het welzijn van de lokale bevolking en waar oorlogen begonnen worden als dit het belang van een kleine groep mensen dient.

Shteyngarts schrijfstijl past goed bij het satirische karakter van het boek. De taal is doorspekt met het jargon waarvan Misha graag gebruikmaakt: Amerikaanse raptermen, Russische schuttingtaal en Joodse uitdrukkingen wisselen elkaar voortdurend af. Dit tekent tegelijkertijd deze roman, die verschillende soorten botsingen behandelt. Verschillen tussen landen, etnische en sociale bevolkingsgroepen, culturele uitingen en generaties worden gebruikt om de tot mislukken gedoemde Misha te beschrijven.

Verpakt in een flinke dosis humor en zelfspot van de schrijver over zijn eigen persoon is dit een heerlijk boek!

Gary Shteyngart | The Russian Debutante's Handbook

Gary Shteyngart op Wikipedia (Engels)
Absurdistan op Wikipedia (Engels)

flickr

zondag 14 september 2008

Dmitiri Verhulst | De helaasheid der dingen

Dimitri Verhulst – De helaasheid der dingen. Amsterdam/Antwerpen, Contact, oktober 2007 (23), 207 pagina’s. Januari 2006 (1).

In De helaasheid der dingen keert de schrijver terug naar zijn geboortegrond in het Vlaamse Reetveerdegem. We maken kennis met zijn vader, Pierre, die zijn paar uur oude zoontje in een postzak op zijn fiets langs alle kroegen van het dorp rijdt om hem aan zijn vrienden te tonen; zijn grootmoeder, wier nachtrust al te vaak verstoord wordt door de politie als die weer eens een van haar dronken zonen thuis komt afleveren; en niet te vergeten de werkloze nonkels Potrel, Herman en Zwaren, voor wie een wereldkampioenschap zuipen het hoogst haalbare is en die leven volgens het adagium ‘God schiep de dag en wij slepen ons erdoorheen’.
De helaasheid der dingen is zowel een gevoelige ode aan als een hilarische afrekening met het dorp van een jeugd. Verhulst is een sterk stilist, die met veel gevoel voor timing en vertelkracht de aandacht van zijn lezers vasthoudt van de eerste tot de laatste bladzijde.


Dit is de eerste roman van Verhulst die ik heb gelezen, en het zal zeker niet de laatste zijn. Ben je eenmaal gewend aan het bloemrijke Vlaams, dan gaat er een overweldigende wereld van snel over elkaar duikelende beelden voor je open.

Het tweede gedeelte, waarin de volwassen Dimitri met zijn zoontje terugkeert naar Reetveerdegem om tot de conclusie te komen dat hij het dorp en zijn familie ontgroeit is, vond ik het sterkst. Juist in de beschrijving van de tegenstelling tussen de “normale” wereld van de volwassen Dimitri en de wereld van zijn losgeslagen familie blinkt Verhulst als schrijver uit, als je het mij vraagt. Dit is een boek dat het verdient om ook in Nederland gelezen te worden!

Dmitri Verhulst | Problemski Hotel
Dmitri Verhulst | Mevrouw Verona daalt de heuvel af

Dimitri Verhulst op Wikipedia

flickr

zondag 7 september 2008

Александра Маринина | Все не так

Александра Маринина – Все не так. Москва, ЭКСМО, 2007, 442 pagina’s.
(Aleksandra Marinina – Vse ne tak. Moskva, Eksmo, 2007)

Все прекрасно в большом патриахальном семействе Руденко. Но – увы! – впечатление это обманчиво: каждого из многочисленных представителей семьи обуревают свои потаенные страсти и запретные желания. И потому, когда погибает – причем явно насильственной смертью – один из членов клана Рудекно, то все домочадцы попадают под подозрение. Каково это – сидя в тесном семейном кругу, сознавать, что один из них убийца? Но еще страшнее заглянуть себе в душу, посмотреть в глаза демонам, что гнездятся в ней и заставляют жизнь идти не так, как надо. Именно эти демоны подталкивают человека к той черте, переступив которую повернуть назад уже невозможно...


Dit is geen detective zoals Marinina ze normaal gesproken schrijft. Haar jarenlange hoofdpersoon Anastasia Kamenskaja ontbreekt. Verder weet je vanaf het begin dat er iemand in het gezin overleden is, maar om wie het gaat, blijkt pas aan het einde van het boek.

Tot dat moment concentreert Marinina zich vooral op de beschrijving van de verhoudingen in het gezin Rudenko. Het beeld ontstaat van een monsterachtige familie, waarin iedereen ten koste van de anderen zijn of haar persoonlijke belangen nastreeft. Dat dit wel fout moet aflopen lijkt het slechts nog een kwestie van tijd.

De kracht van Marinina’s boeken is, dat ze altijd weer een plot weet te bedenken dat anders loopt dan je als lezer verwacht. Helaas vond ik de psychologische beschrijvingen in dit boek wel wat te veel overheersen, waardoor ik me soms afvroeg wanneer het verhaal weer vaart zou krijgen.

Александра Маринина | Взгляд из вечности: Ад
Александра Маринина | Взгляд из вечности: Дорога
Александра Маринина | Взгляд из вечности: Благие намерения

Александра Маринина (Russisch)

flickr

maandag 1 september 2008

Laura Starink | De Russische kater

Laura Starink – De Russische kater. Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, februari 2008 (2), 272 pagina's. Januari 2008 (1).

In 1987 ging Laura Starink als correspondent van NRC Handelsblad naar Moskou om de perestrojka van Michail Gorbatsjov te verslaan. Ze was getuige van de ineenstorting van het communisme, dat de wereld decennialang in twee machtsblokken verdeeld had gehouden.

Twintig jaar later keerde ze terug met de vraag: wat is er terechtgekomen van de hooggespannen toekomstverwachtingen die de Russen toen hadden? Hoe hebben ze de abrupte overgang van communisme naar kapitalisme doorstaan?

In elf persoonlijke portretten van Russen schetst ze een beeld van de nieuwste geschiedenis van Rusland, van de verrassende maar weifelende Gorbatsjov via de woeste avonturier Jeltsin naar de zelfverzekerde autocraat Poetin.

Laura Starink is redacteur van NRC Handelsblad


In maart 2008 las ik Een land van horen zeggen van Starink. Het boek dat ik nu heb gelezen is eigenlijk een vervolg daarop.

In dit boek is een bundel interviews met verschillende mensen opgenomen die de Russische samenleving karakteriseren. In het buitenland bekende personen als Vladimir Ryzjkov (een van de laatste onafhankelijke democraten in de vorige Doema), Jegor Gajdar (de architect van de economische shocktherapie van 1992) en Viktor Sjenderovitsj (een van de mensen achter de Russische versie van Spitting Image, het programma dat van de Russische tv is verdwenen nadat Poetin de te kritische redactie liet vervangen, radiomaker en schrijver, komen aan het woord, maar ook minder bekende Russen, zoals een zakenman, een architect, een advocate en een mensenrechtenactiviste.

Bovenstaande zou de indruk kunnen wekken dat in dit boek slechts Poetins tegenstanders aan het woord komen. Dit is niet het geval, Starink heeft ook gepraat met mensen die de positieve kanten van de nieuwe ideologie, de soevereine democratie, prijzen. Dat maakt dit boek ook zo interessant: Starink heeft haar best gedaan de weg die Rusland in de afgelopen twintig jaar heeft afgelegd en de huidige stand van zaken in Rusland van verschillende sociale, politieke, culturele en economische kanten te belichten. Ze doet dit net als in haar eerste boek over Rusland in een uiterst leesbare stijl.

In de eindconclusie durft Starink niet de conclusie te trekken of de acht jaar onder Poetin nu stabiliteit hebben gebracht of dat de Russen dansen op de rand van de vulkaan. Dat de huidige lezers met hun kennis over de gang van zaken rond Georgië, Zuid-Ossetië en Abchazië naar de tweede conclusie zullen neigen doet daarbij niets af aan de kwaliteit van dit boek. Dit boek is een aanrader!

Laura Starink | Een land van horen zeggen

flickr

vrijdag 29 augustus 2008

Dirk van Weelden | Looptijd

Dirk van Weelden, Looptijd. Amsterdam/Antwerpen, Augustus, oktober 2003 (3), 173 pagina’s. Augustus 2003 (1).

Zelfs een serieuze amateur-hardloper, zoals de hoofdpersoon van Dirk van Weeldens Looptijd, besteedt niet meer dan vijf à zes uur per week aan zijn sport. Dat is rond de 3 procent van de tijd die een week heeft. Toch beschouwt hij zijn hardloperschap als een belangrijk onderdeel van zijn leven, ja, als iets wat zijn wezen uitmaakt.
Looptijd voert de lezer mee op een tocht die zowel door Hollandse duinlandschappen, Franse wijngaarden en langs Vlaamse rivieren voert als door de herinneringen en de kennis van de loper.
Tijdens het lopen heeft de geest vakantie. Gedachten kunnen vrijelijk door elkaar lopen. De hoofdpersoon spiegelt zich aan indianen en Grieken, zestiende-eeuwse Turkse koeriers en moderne atleten. Persoonlijke, medische, literaire, maar ook religieuze en antropologische ideeën komen op.
De eerste mensen overleefden dankzij een uitzonderlijk vermogen tot het hardlopen van lange afstanden en een uitzonderlijk brein. Net als hardlopen hoort het verhalen vertellen tot de oudste vermogens van de mens. In Looptijd smelten die twee same in een verrassende, eigentijdse vorm. Nuchter, lyrisch, belezen, openhartig en met ironie schreef Dirk van Weelden een persoonlijk verhaal met zijn hardlopend lichaam als hoofdpersoon, even vanzelfsprekend en ongrijpbaar als het hardlopen zelf.


Dit is een leuk boekje voor de hardloper die ook graag leest en nu eens niet op zoek is naar wetenschappelijke artikelen met tientallen voetnoten en honderden cijfertjes over hoe alles nog sneller of beter kan.

Dit boek biedt een mix van historische feiten over hardlopen en, als ik het zo mag zeggen, emoties, opgehangen aan een hardloopjaar uit het leven van een hij-persoon die verdacht veel op Dirk van Weelden zelf lijkt. Dat hardloopjaar valt samen met het eerste jaar na het overlijden van beide ouders van de hij-persoon.

Wat mij betreft is het een geslaagde mix, die ik met genoegen heb gelezen, maar ik realiseer me wel dat het voor iemand die niets met lopen heeft minder interessant is. Aan de andere kant, ik kan geen boeken lezen over voetballen of wielrennen...

Positief is in ieder geval dat er voor wie meer wil lezen over de geschiedenis van het hardlopen een bescheiden literatuurlijst in het boek is opgenomen.

Dirk van Weelden

flickr

zaterdag 23 augustus 2008

Henning Mankell | Italiaanse schoenen

Henning Mankell, Italiaanse schoenen. Breda, De Geus, 2008, 344 pagina’s. Oorspronkelijke Zweedse titel: Italienska skor, vertaald door Clementine Luijten, 2006.

Sinds hij als chirurg een fatale fout heeft gemaakt, leeft Frederik Welin teruggetrokken op een Zweeds eiland. Hij heeft de stilte opgezocht en sluit zich af voor mensen. Elke dag hakt hij een wak in het ijs om een duik te nemen. Op een dag schuifelt iemand over het bevroren water naar het eiland toe. Het is Harriet, de vrouw die hij bijna veertig jaar geleden verliet zonder iets te zeggen. Ze heeft niet lang meer te leven en vraagt hem een oude belofte na te komen: haar meenemen naar een vennetje in het bos, waar ze ooit zouden zwemmen als ze getrouwd waren. Dit is het begin van een bevreemdende reis die Frederik voor verrassingen zet.


Dit is een roman van Mankell die detective, noch thriller is. Mankell heeft zich hier gewaagd aan een psychologische roman. In deze roman voert Mankell een personage op dat wordt ingehaald door zijn verleden. De hoofdpersoon wordt gedwongen met jaren vertraging de consequenties van zijn daden alsnog onder ogen te zien en bij zichzelf na te gaan of hij misschien anders had moeten handelen.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik dit boek een heel klein beetje vond tegenvallen. Het leest als een trein – zeker na een Russisch boek waar ik maar moeilijk in raakte en waar ik drie weken in heb gelezen –, en ook Mankells manier van schrijven (vooral niet te wollig) vind ik mooi, maar toch miste ik iets. Dat zal toch wel het ontbreken van de spanning van een detective of thriller zijn.

Henning Mankell op Wikipedia (Engels)

Henning Mankell | Het graf
Henning Mankell | De gekwelde man
Henning Mankell | De Chinees
Henning Mankell | Kennedy's brein
Henning Mankell | Depths
Henning Mankell | Labyrint

flickr

maandag 18 augustus 2008

Ольга Славникова | 2017

Ольга Славникова – 2017. Москва, Вагриус, 2007, 544 bladzijden. 2006 (1)

Почему двое – мужчина и женщина, полюбившие друг друга, не уверены, что следующее свидание состоится? А респектабельный профессор каждый год тайно уходит в опасное путешествие в горы и в конце концов не возвращается, изчезает?..
Герои нового романа Огльи Славниковой – хитники, так называет на Урале тех, кто занят незаконной добычей драгоценных камней. Мир горных духов, описанный Бажовым, для них реален. Они привыкли рисковать и не доверять никому – даже своим любимым...
А тем временем приближается 2017 – и на городской площади разыгриваются сцены Октябрьского переворота: костюмированное шоу перерастает в серьезные безпорядки.


Helaas bestaat er (nog) geen vertaling van dit boek, dat in 2006 de Russische Booker Prize heeft gewonnen. Had die vertaling wel bestaan, dan had ik hier volstaan met de mededeling dat je het boek zelf maar moet lezen om uit te vinden waarom het zo’n bijzonder boek is.

Nu dit niet mogelijk is, moet ik enige uitleg geven. In de eerste plaats is het een bijzonder boek, omdat het vier verschillende verhaallijnen bevat, die aan het einde van het boek perfect in elkaar passen. De roman speelt nu eens niet in Moskou of Petersburg, maar in Siberië, in Jekaterinenburg en omgeving. Je betreedt een heel andere wereld, vooral omdat Slavnikova gebruikmaakt van motieven uit Siberische volksverhalen en sprookjes, die door Bazhov zijn opgetekend en die iedere Rus als kind heeft gelezen.

Critici noemen dit boek een anti-utopie en vergelijken het met Orwells 1984, maar de schrijfster zegt zelf terecht dat die vergelijking mank gaat. Ze beschrijft geen strak georganiseerde totalitaire samenleving waarin geen plaats is voor een privéleven, maar een maatschappij die na jaren van chaos geleid wordt door een alom aanwezige president, waar willekeurig strafprocessen aanhangig worden gemaakt als een ondernemer iets doet dat politici niet aanstaat maar waarin je als burger nog wel je eigen keuzes kunt maken. Dat het herdenken van de revolutie uitloopt op ongeregeldheden die door de bevolking worden gedragen en uiteindelijk de maatschappij ontwrichten is desondanks een logische volgende stap.

Ik heb erg aan dit boek moeten wennen. Niet alleen omdat ik al een maand of drie geen Russisch had gelezen, maar vooral doordat het me in het begin duizelde van al die verschillende verhaallijnen, de Siberische folklore waarmee ik niet bekend ben en het voor mij toch wat moeilijke, want erg specifieke Russisch. Ik ben blij dat ik heb doorgezet, want toen het kwartje eenmaal viel, realiseerde ik me dat het boek echt de moeite waard is en werd het ineens moeilijk om te stoppen met lezen. Ik hoop dan ook dat het ooit vertaald wordt, zodat Europa kennis kan maken met dit bijzondere Siberische boek.

Ольга Славникова | Любовь в седьмом вагоне

Olga Slavnikova (Engels)

flickr