Posts tonen met het label België. Alle posts tonen
Posts tonen met het label België. Alle posts tonen

zondag 30 maart 2014

Jan Vantoortelboom | De verzonken jongen

Jan Vantoortelboom | De verzonken jongen: roman. Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, maart 2011 (3), 301 pagina's. Februari 2011 (1).

Zorgeloos en beschermd. Zo gaan Stoffel en Bart Vanheule door het leven in het West-Vlaamse dorp Elverdinge. Moeder is huisvrouw en vader werkt als mecanicien. Elke zondag gaat het gezin plichtsgetrouw op bezoek bij grootvader Victor. Zijn gezicht is in tweeën gespleten door een litteken en het is die 'krijtlijn' die Stoffels verbeelding voedt. Geleidelijk aan sijpelt vertwijfeling over de herkomst van dat litteken door en lastige vragen en scherpe blikken van dorpsgenoten veroorzaken een toenemen gevoel van onrust bij Stoffel.

De dag voor Kerstmis wordt er een brief bezorgd die leidt tot ontzetting bij zijn ouders en grootvader verhangt zich zelfs in de oude schuur. Als moeder ook nog eens door ziekte komt te sterven valt het doek voorgoed voor het onbezorgde leven van de broers.

Jan Vantoortelboom (1975) is geboren te Torhout en opgegroeid in Elverdinge. Na zijn studie Germaanse filologie aan de Universiteit Gent en Trinity College Dublin belandde hij in het onderwijs. Hij is docent Engels aan de Hogeschool Zeeland en woont met zijn gezin in het landelijke Zeeuws-Vlaanderen.


De verzonken jongen nam ik mee naar huis uit de bibliotheek, omdat het boek dat ik eigenlijk wilde lezen van deze schrijver, Meester Mitraillette, nog lang niet beschikbaar is in de bibliotheek. Dat krijg je als een boek 'Boek van de maand' wordt in DWDD.

Deze debuutroman speelt net als Meester Mitraillette in het Vlaamse plaatsje Elverdinge en is gesitueerd in twee periodes: het begin van de vorige eeuw, voornamelijk vanuit het perspectief van opa Victor als jongeman, en de jaren 1970 en '80, geschreven vanuit het perspectief van Stoffel. De roman begint met de begrafenis van de moeder van Stoffel. Daarna wisselt in ieder hoofdstuk het perspectief en de tijd. Dit alles om de spanning rond het familiegeheim, waarvan Stoffel zich langzaamaan steeds bewuster wordt, op te bouwen.

De constructie van de roman sprak me aan. Ieder hoofdstuk kom je een beetje dichter bij de kern van het geheim, en door het wisselende perspectief blijf je alert. Het was moeilijk om het boek weg te leggen – ik heb de roman in twee dagen uitgelezen.

De verzonken jongen is net als De helaasheid der dingen van Dmitri Verhulst gesitueerd op het Vlaamse platteland, waar geroddeld en gekonkeld wordt. Opa Victor noemen ze een moordenaar en de moeder van Stoffel is een 'hoerenjong'. Opa Victor is een bijzonder personage, dat je angst inboezemt, ook al zie je hem niet werkelijk voor je. Stoffels angst en spanning slaan over op de lezer. De scènes waarin Stoffel 'stukjes' van zijn opa verzamelt, vol van angst, of waarin hij naar de slager moet en hij de scherpe ogen en tong van de dorpsgenoten vreest, vond ik mooi. Geen meesterwerk, maar wel een aangenaam boek.

Jan van Toortelboom

flickr

zondag 25 maart 2012

Tom Lanoye | Heldere hemel

Tom Lanoye - Heldere hemel. Amsterdam, CPNB, 2012, 92 pagina's.

Heldere hemel is gebaseerd op een waargebeurd voorval in de nadagen van de Koude Oorlog: een onbemand Sovjet-Russisch gevechtsvliegtuig stort neer in een Belgisch gehucht. Een fait divers in de wereldpolitiek, een noodlottig drama voor een familie.

Lanoye nam een historische gebeurtenis – het neerstorten van een onbemande Sovjetstraaljager op 4 juli 1989 op een gehucht in België – als uitgangspunt voor deze novelle. Lanoye beschrijft de de dag de onfortuinlijke Russische piloot, van de NAVO-medewerkers die het vliegtuig tijdens zijn vlucht volgen en van het gezin dat in de boerderij woont waarop het vliegtuig neerstort.

Met het van Lanoye bekende gevoel voor drama ontstaat in zijn bloemrijke taal met snelle dialogen op net iets meer dan 90 pagina’s een verhaal dat ook heel goed in een roman zou hebben gepast. Voor de lezers die niet bekend zijn met Lanoye’s werk is dit Boekenweekgeschenk een mooie introductie, waarna je alleen de conclusie kunt trekken dat al dat andere werk ook gelezen moet worden. En voor de lezers die al wel beken zijn met het werk van Lanoye is het een mooie korte tussenstop op weg naar Lanoye’s volgende roman.

Tom Lanoye | Sprakeloos
Tom Lanoye | Het derde huwelijk

Tom Lanoye

flickr

zaterdag 10 juli 2010

Tom Lanoye | Sprakeloos

Tom Lanoye - Sprakeloos. Amsterdam, Prometheus, maart 2010 (10), 360 pagina's. September 2009 (1).

Na een beroerte raakt een amateur-actrice en schrijversmoeder haar spraakvermogen kwijt. Langzaam en onherroepelijk takelt ze af, steeds minder in staat te communiceren met wie haar lief is.
Daarover schrijvend maakt Tom Lanoye een meervoudige balans op. Van zijn kleurrijke jeugd in een volkswijk, van zijn worsteling met de liefde, van zijn rol als schrijver, van zijn conflicten met de kleine moederdiva, van de strijd die zij manmoedig voert en waarin ze reddeloos en redeloos ten onder gaat - en van de blijvende woede en pijn die dat oplevert.

Sprakeloos ligt volledig in de lijn van Lanoyes autobiografische klassieker Kartonnen dozen. Was Kartonnen dozen een monument voor de jeugdliefde van de auteur, Sprakeloos is een aangrijpende ode aan zijn moeder.


'Van de doden niets dan goed' luidt het Nederlandse en, ik neem aan, ook Vlaamse spreekwoord. Lanoye heeft zich niets van dit spreekwoord aangetrokken. En gelukkig maar, want wat is deze autobiografische roman, bedoeld als monument voor Lanoyes moeder, hierdoor ontroerend en indrukwekkend geworden!

Lanoye beschrijft verschillende momenten uit het leven van zijn moeder. Mooie momenten, maar ook momenten waarin haar minder mooie kanten uitgebreid aan de orde komen. Daarnaast beschrijft Lanoye de verhouding tussen zijn ouders en de verhoudingen in het gezin. Ook de buurt in Sint-Niklaas waarin Lanoye opgroeit, komt aan de orde. Lanoye zelf is nadrukkelijk in het boek aanwezig, schrijvend vanuit de ik-persoon en als volwassene commentaar leverend op de gebeurtenissen én de moeizame totstandkoming van deze roman becommentariërend.

Al deze zaken worden – ook als Lanoye moeilijke onderwerpen aansnijdt – met humor en vol liefde geschetst. Je weet als lezer dat het niet je eigen moeder is en dat het niet je eigen herinneringen zijn, maar je glimlacht mee, ook als de herinnering niet echt zoet is, alsof je deze moeder zelf gekend hebt. De beschrijving van de laatste twee moeilijke jaren, waarin Lanoyes moeder niet kan praten door een hersenbloeding, is soms werkelijk hartverscheurend.

Een levensechte roman, die het verdient door iedereen gelezen te worden.

Tom Lanoy | Heldere hemel
Tom Lanoye | Het derde huwelijk

Tom Lanoye
Tom Lanoye op Wikipedia

flickr

zondag 2 mei 2010

Dmitri Verhulst | Problemski Hotel

Dimitri Verhulst - Problemski Hotel. Amsterdam/Antwerpen, Contact, oktober 2003 (2), 110 pagina's. Augustus 2003 (1).

Iedereen kent wel televisie- en krantenreportages over asielzoekers. Maar wat zich werkelijk afspeelt achter de hekken van een opvangcentrum is minder bekend. Dimitri Verhulst liet zich voor het Vlaamse tijdschrift Deux ex Machina enkele dagen opsluiten in het AZC van Arendonk. Het resultaat was een tijdschriftreportage, maar wat hij had gezien liet hem niet meer los: de mensen van wie de dagen en dromen doordrenkt zijn van doorstane gruwelen; de onderlinge spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen, de vernederende omstandigheden in het centrum, de contacten met mensensmokkelaars en de uitzichtloze ontsnappingspogingen - al dan niet in vrachtcontainers waarin zuurstofgebrek soms tot de dood leidt. Het resultaat is Problemski Hotel. Fictie die de wrange werkelijkheid zo dicht benadert dat het de lezer onder de huid raakt.


Na Terrins De bewaker las ik met Problemski Hotel weer een roman van een Belgische schrijver. Problemski Hotel wekt een vergelijkbaar ongemak op als de roman van Terrin.

Verhulst heeft zich bij het schrijven van deze korte roman gebaseerd op een verblijf in een Belgisch asielzoekerscentrum. Hij laat ons vervolgens kennismaken met een aantal verschillende bewoners van een vergelijkbaar asielzoekerscentrum. Hij schetst op zeer cynische toon het uitzichtloze bestaan in dit AZC, waar de bewoners altijd op zoek zijn naar manieren om hun kans op een verblijfstatus te vergroten.

Met dit boek houdt Verhulst de westerse samenleving een spiegel voor. Want is het juist om mensen maanden- of jarenlang in onzekerheid over hun lot te laten verkeren? En werkt die onzekerheid niet juist een schaamteloze vluchtelingenindustrie in de hand? Durf de confrontatie met deze schrijver, die letterlijk geen blad voor de mond neemt, en zijn spiegel aan!

Dimitri Verhulst | De helaasheid der dingen
Dimitri Verhulst | Mevrouw Verona daalt de heuvel af

Dimitri Verhulst op Wikipedia

flickr

dinsdag 27 april 2010

Peter Terrin | De bewaker

Peter Terrin - De bewaker. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2009, 219 pagina's.

Twee mannen bewaken de enige ingang van een buitengewoon gebouw met veertig luxueuze appartementen, bewoond door de rijken der aarde. Die ingang bevindt zich in de kelder, op de zwaarbeveiligde parkeerverdieping. De bewakers vormen de laatste linie van verdediging, ze houden de wacht bij de lift.
Wanneer op een dag op een na alle bewoners vertrekken weten zij niet wat er buiten, in de stad, in het land, gaande is. Hun enige bron van informatie is de man die zorgt voor hun bevoorrading. Maar ook voor hem zijn ze op hun hoede. Waarom draagt hij geen lederen schoenen en stropdas, zoals zij? En wat te denken van de aangekondigde derde bewaker, die maar niet verschijnt?
De bewaker is een spannend, allegorisch verhaal over oorlog en vrede: oorlog met een ongrijpbare vijand, vrede die elk voor zichzelf moet bevechten. Een tijdloos boek, geschreven in de puntgave stijl waarvoor Peter Terrin geroemd wordt.


De roman De bewaker is genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2010. Omdat de naam van de schrijver me helemaal niets zei, heb ik deze roman toen de shortlist van deze prijs bekend werd geleend uit de bibliotheek. Daarbij bleek dat Terrin eerder al drie romans en twee verhalenbundels heeft geschreven. De bewaker is zijn recentste roman.

De bewaker beschrijft een surrealistische situatie: twee bewakers zijn samen met één bewoner achtergebleven in een appartementencomplex voor de rijken der aarde. Waarom de andere bewoners het gebouw verlaten hebben, is niet bekend. De twee bewakers, Michel en Harry, zijn ervan overtuigd dat er oorlog of een opstand is uitgebroken in de stad. Het is hun taak de beveiliging van het gebouw en de achtergebleven bewoner ondanks deze toestand naar beste kunnen te verzorgen.

Wat volgt is zeker geen aangenaam, maar wel een heel goed geschreven boek. Niet in de tegenwoordig zo gebruikelijke jachtige schrijfstijl, maar kalm, met veel aandacht voor zintuiglijke details. Wat ik vooral zo knap vind van deze roman is dat het Terrin lukt om je al lezende te laten zelf steeds meer te laten twijfelen aan de vraag welke angsten die de bewakers voelen nu echt zijn, en welke angsten slechts tussen de oren van de beide mannen zitten.

Niet alleen de angsten van de beide bewakers worden beschreven, maar ook de verhouding tussen de beide mannen. Er is sprake van een hiërarchische verhouding: Harry is overduidelijk de meerdere van Michel. We beleven het verhaal vanuit het perspectief van deze laatste. Tegelijkertijd benadrukt Terrin de onderlinge afhankelijkheid van Harry en Michel. Harry droomt hardop van een 'gezamenlijke bevordering', als zij hun huidige opdracht goed uitvoeren. Dat er zo op elkaars lip zittend haast sprake is van een liefdesrelatie, wordt in een paar alinea’s geschetst. Dat Harry vindt dat de gezamenlijke droom hoe dank ook beschermd moet worden, maakt het boek extra beklemmend.

De bewaker is een duister boek, dat desalniettemin zeker de moeite van het lezen waard is. Ik ben benieuwd of de jury van de Libris Literatuurprijs het boek zal belonen.

Peter Terrin op Wikipedia

flickr

woensdag 29 oktober 2008

Dmitiri Verhulst | Mevrouw Verona daalt de heuvel af

Dmitri Verhulst – Mevrouw Verona daalt de heuvel af. Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, oktober 2007 (10). Oktober 2006 (1). 110 pagina’s.

Op een gure winterdag daalt Mevrouw Verona de heuvel van Oucwègne af, in de wetenschap dat de terugtocht voor haar fysiek niet meer haalbaar is. In het dal gaat ze bij de rivier zitten, in afwachting van haar laatste moment, aan haar voeten een trouwe hond. In een terugblik op haar leven passeren de dorpsbewoners van het afgelegen Oucwègne, van Mme Lunette, de dokter die eigenlijk dierenarts is, tot Rosetta Courthéoux, in wier kruidenierswinkeltje ingeblikte haring rustig zeventien jaar op een koper kan wachten. Maar alle gedachten en herinneringen leiden uiteindelijk terug naar de gelukkige momenten met haar grote liefde, de veel te vroeg gestorven Meneer Pottenbakker, die haar ook na zijn dood immer vergezelt.

Dmitri Verhulst (1972) publiceerde, onder meer, Problemski hotel en De helaasheid der dingen, romans die zeer lovend weren besproken en die in meerdere talen hun weg in het buitenland hebben gevonden.


Na het plezier waarmee ik De helaasheid der dingen had gelezen had ik hoge verwachtingen van deze novelle. Voor wat betreft het doorzetten van de lijn van bijzondere personages in een even bijzonder Vlaams dorpje kwam ik niet bedrogen uit.

De opzet van deze novelle deed me een beetje denken aan Garcia Marquez’ Kroniek van een aangekondigde dood doordat je aan het begin van het boek weet dat mevrouw Verona haar laatste houtblok in haar kachel heeft opgebrand, waarna zij heeft besloten dat haar tijd is gekomen. Het is slechts wachten op de laatste stap en bladzijde, waarna die dood zal aanbreken.

Tijdens haar wandeling de heuvel word je niet alleen deelgenoot van het leven van de bijzondere personages die het dorp Oucwègne bevolken, maar ook van de relatie tussen Mevrouw Verona en Meneer Pottenbakker. Verhulst beschrijft vooral Mevrouw Verona’s trouw aan Meneer Pottenbakker na zijn dood op een ontroerende manier, vind ik.

Het mooie van dit verhaal vond ik toch weer het Vlaamse taalgebruik, dat zo sprookjesachtig poëtisch klinkt. Weer een boek dat gelezen dient te worden!

Dmitri Verhulst | Problemski Hotel
Dmitri Verhulst | De helaasheid der dingen

Dimitri Verhulst op Wikipedia

flickr

zondag 14 september 2008

Dmitiri Verhulst | De helaasheid der dingen

Dimitri Verhulst – De helaasheid der dingen. Amsterdam/Antwerpen, Contact, oktober 2007 (23), 207 pagina’s. Januari 2006 (1).

In De helaasheid der dingen keert de schrijver terug naar zijn geboortegrond in het Vlaamse Reetveerdegem. We maken kennis met zijn vader, Pierre, die zijn paar uur oude zoontje in een postzak op zijn fiets langs alle kroegen van het dorp rijdt om hem aan zijn vrienden te tonen; zijn grootmoeder, wier nachtrust al te vaak verstoord wordt door de politie als die weer eens een van haar dronken zonen thuis komt afleveren; en niet te vergeten de werkloze nonkels Potrel, Herman en Zwaren, voor wie een wereldkampioenschap zuipen het hoogst haalbare is en die leven volgens het adagium ‘God schiep de dag en wij slepen ons erdoorheen’.
De helaasheid der dingen is zowel een gevoelige ode aan als een hilarische afrekening met het dorp van een jeugd. Verhulst is een sterk stilist, die met veel gevoel voor timing en vertelkracht de aandacht van zijn lezers vasthoudt van de eerste tot de laatste bladzijde.


Dit is de eerste roman van Verhulst die ik heb gelezen, en het zal zeker niet de laatste zijn. Ben je eenmaal gewend aan het bloemrijke Vlaams, dan gaat er een overweldigende wereld van snel over elkaar duikelende beelden voor je open.

Het tweede gedeelte, waarin de volwassen Dimitri met zijn zoontje terugkeert naar Reetveerdegem om tot de conclusie te komen dat hij het dorp en zijn familie ontgroeit is, vond ik het sterkst. Juist in de beschrijving van de tegenstelling tussen de “normale” wereld van de volwassen Dimitri en de wereld van zijn losgeslagen familie blinkt Verhulst als schrijver uit, als je het mij vraagt. Dit is een boek dat het verdient om ook in Nederland gelezen te worden!

Dmitri Verhulst | Problemski Hotel
Dmitri Verhulst | Mevrouw Verona daalt de heuvel af

Dimitri Verhulst op Wikipedia

flickr

vrijdag 13 juni 2008

Tom Lanoye | Het derde huwelijk

Tom Lanoye – Het derde huwelijk. Amsterdam, Prometheus, 2006 (1).

Maarten Seebregs, een ontslagen locatiescout, kan de liefde van zijn leven niet vergeten. Hij heeft Gaëtan op zijn sterfbed moeten achterlaten. Cynisch maar met een glimlach leeft hij van zijn laatste centen.
Dan doet een wildvreemde hem een winstgevend voorstel: trouwen met zijn Afrikaanse verloofde. De man zelf wordt, na twee huwelijken met buitenlandse meisjes, in de gaten gehouden door de Dienst Vreemdelingenzaken. Zodra het meisje de Belgische nationaliteit heeft verworven, kan Maarten van haar scheiden, met behoud van haar bruidsschat.
De man stelt maar één voorwaarde: ‘Je trouwt met haar, je woont met haar, je leeft met haar. Maar raak haar aan en ik sla je morsdood.’

Tom Lanoye is een van de meest gelezen en gelauwerde Vlaamse schrijvers. Hij is romancier, dichter, columnist, scenarist en theaterauteur.
Het derde huwelijk is zijn zesde roman. Opnieuw tekent Lanoye onvergetelijke personages, verwikkeld in een tragikomisch noodlot. Opnieuw koos hij voor zijn favoriete locatie: het veranderende België, navel van een onfris ruikend Europa.


Het was lang geleden dat ik iets van Lanoye (Ten oorlog, een bewerking in verzen van acht konigsdrama’s van Shakespeare, eind jaren 1990) had gelezen. Nadat ik in deze roman begonnen was, heb ik me herhaaldelijk afgevraagd waarom het zo lang heeft moeten duren. Want wat een roman is dit. Hier is een meester van de taal aan het werk!

De hoofdpersoon, Maarten, was toen hij nog werkte een locatiescout voor de Belgische filmindustrie. Dat legt direct een link naar het medium film, die wordt doorgetrokken in de manier waarop de roman geschreven is. Pakkende dialogen, doldwaze ontwikkelingen, beschrijvingen die doen denken aan regieaanwijzingen, het lijkt allemaal als een puzzel in elkaar te vallen tot er een uiterst leesbare roman ontstaat, waarin je als je wilt zelfs kritiek op het Belgische vreemdelingenbeleid en de houding tegenover immigranten zou kunnen zien.

Op mij maakte het in ieder geval de indruk dat het boek zo verfilmd kan worden – en dan zou het zeker garant staan voor een kaskraker. Vooral de scenes waarin de Dienst Vreemdelingenzaken onderzoek doet naar de aard van de relatie tussen Maarten en Tamara vond ik hilarisch.

Mocht je op zoek zijn naar een boek dat deze zomer mee kan in de koffer of rugzak, dan kan ik dit boek – als je niet terugschrikt voor een krachtterm of plastische beschrijving hier en daar – van harte aanbevelen!

Tom Lanoy | Heldere hemel
Tom Lanoye | Sprakeloos

Tom Lanoye
Tom Lanoye op Wikipedia

flickr

maandag 17 september 2007

Johanna Spaey | Dood van een soldaat

Johanna Spaey - Dood van een soldaat. Antwerpen, Manteau, december 2005 (7). februari 2005 (1).

De oorlog had overal de rot in gestoken. We waren allemaal iemands slachtoffer geworden. Allemaal iemands moordenaar

1919: een man wordt vermoord en niemand lijkt om hem te treuren.
1919: een vrouwelijke dokter bijt zich in de moord vast en iedereen houdt haar in de gaten.
1919: een man zonder benen zit voor het raam en ziet alles wat in het dorp gebeurt.
Op een hete augustusdag wordt een oorlogsveteraan met ingeslagen schedel gevonden. Als Sara Sondervorst, de dorpsarts, een poging doet om de moordenaar te vinden, blijkt al snel dat de dode man de perfecte ‘haatverzamelaar’ was. Vrouwengek, vechtjas en laffe soldaat… Kortom: niet een man die veel tranen verdient. Zeker niet in de ogen van Sara’s ex-verloofde, een verminkte officier, die het niet kan laten om Sara’s geheimen een voor een bloot te leggen.

DOOD VAN EEN SOLDAAT bewandelt niet het pad van de klassieke who-dunit. Johanna Spaey verweeft in Dood van een soldaat de hardheid van de Eerste Wereldoorlog met strakke dialogen, erotiek en humor.


Een boek dat leest als een trein. Je met wel je hoofd erbij houden, omdat het perspectief met ieder hoofdstuk wisselt, maar dat houdt 't ook spannend. Leuk ook om te zien hoe een Vlaamse schrijfster met het Nederlands omgaat. Een aanrader, als je van dit genre houdt.

Johanna Spaey

flickr