zaterdag 26 januari 2008

Philip Roth | I Married a Communist

Philip Roth, I Married a Communist. London, Vintage Books, 2005. 1998 (1)

I Married a Communist is the story of the rise and fall of Ira Ringold, a big American roughneck who begins life as a teenage ditch digger in 1930s Newark, becomes a big-time 1940s radio star, and is destroyed, both as a performer and a man, in the McCarthy witch-hunt of the 1950s.

Is his heyday as a star - and as a zealous, bullying supporter of 'progressive' political causes - Ira marries Hollywood's beloved silent-film star, Eve Frame. Their glamorous honeymoon in her Manhattan townhouse is short-lived, however, and it is the publication of Eve's scandalous beststelling exposé that identifies him as 'an American taking him orders from Moscow'.

In this story of cruelty, betrayal, and revenge spilling over into the public arena from their origins in Ira's turbulent personal life, Philip Roth has written a brilliant fictional portrayal of that treacherous post-war epoch when anti-Communist fever not only infected national politics, but traumatised the intimate, innermost lives of friends and families, husbands and wives, parents and children.


Ik heb dit boek gelezen toen ik met griep in bed lag. Een uitstekende manier om een gedwongen rustpauze door te komen!

Ik weet niet zo veel over de McCarthy-periode, en lezend in dit boek steek je daar toch iets van op. Persoonlijk vond ik 't erg interessant om nu eens iets te lezen over een heksenjacht op communisten, in plaats van over een heksenjacht door communisten. Ik heb de indruk dat in Amerika het onrecht dat de mensen door de staat werd aangedaan uit naam van een politieke overtuiging op dezelfde manier - met angst en verontwaardiging - werd ervaren als in de Sovjet-Unie. Die gevoelens zijn universeel dus, ongeacht de ideologie van de staat die verantwoordelijk is voor dat onrecht.

Maar het is niet slechts een 'geschiedenisboek'. Het boek is heel onderhoudend geschreven en er volgt ook nog een spannend plot. Dit is het tweede boek van Roth dat ik heb gelezen, en er zullen er zeker meer volgen.

Philip Roth | Exit Ghost

Philip Roth op Wikipedia

flickr

woensdag 23 januari 2008

Russische Sprookjes

Russische sprookjes. Met illustraties van Ivan Bilibin. Groningen/Rotterdam, Groninger Museum/ Nai Uitgevers, 2007. Vertaald door Thera Giezen.


Ik vond het een gekke om deze sprookjes in het Nederlands te lezen. Tijdens mijn studie heb ik een aantal sprookjes in het Russisch (moeten) lezen, en het doet heel vreemd aan om de typisch Russische sprookjesuitdrukkingen nu naar het Nederlands vertaald te zien.

Mooi om te zien is dat deze sprookjes niet alleen anders zijn dan West-Europese sprookjes, maar tegelijkertijd ook weer gelijkenissen vertonen. Ze hebben een vergelijkbaar lerend karakter en worden vaak op dezelfde manier opgebouwd. Het getal drie (drie kinderen, drie pogingen om een moeilijke opdracht te volbrengen) is in deze sprookjes bijvoorbeeld ook dominant aanwezig.

Dit boekje is uitgegeven in het kader van de tentoonstelling over Russische sprookjes in het Groninger Museum. De tentoonstelling heb ik nog steeds niet gezien (hopelijk komend weekend), maar dit boekje heb ik wel alvast gelezen, als voorbereiding.

Er is mij verteld dat de tentoonstelling erg de moeite waard is, dus waag de reis naar 't hoge noorden! Het kan nog tot en met zondag 6 april 2008. Hier vind je meer informatie.

flickr

maandag 21 januari 2008

Arnon Grunberg | Tirza

Arnon Grunberg, Tirza. Amsterdam, Nigh & Van Ditmar, oktober 2006 (5). September 2006 (1)

‘Je moet niet vergeten,’ zei hij zacht, ‘dat ze een beetje bang voor je zijn. Ze zijn voor alles bang, maar het allerbangst zijn ze voor jou. Daarom moet je de jongen die je hebt uitgekozen meenemen naar een plek waar niemand jullie kan zien, een geheime plek moet het zijn. En daar moet je hem zachtjes aanraken. Eerst zal hij schrikken. Maar jij moet niet schrikken. Wat er ook gebeurt, je moet nooit schrikken. Je moet hem gewoon nog een keer aanraken. En dan moet je zeggen: ‘Ik ben Tirza en ik heb je lief.’


Weer een boek van Arnon Grunberg waarbij het hem gelukt is om mij op het verkeerde been te zetten. Het boek bleek in het derde deel totaal anders af te lopen dan ik dacht. Lukt het je om je lezers zo op het verkeerde been te zetten, dan ben je een goed schrijver, denk ik.

Tegelijkertijd had ik net als bij De Asielzoeker moeite met het voelen van sympathie voor de negatieve helden die Grunberg tot hoofdpersonen verkiest. Dat maakt dat ik na twee romans in één jaar even genoeg heb van Grunbergs boeken.

Arnon Grunberg | Grunberg de wereld rond
Arnon Grunberg | Karel heeft echt bestaan
Arnon Grunberg | Kamermeisjes & soldaten

Arnon Grunberg (Engels)
Arnon Grunberg op Wikipedia (Engels)

flickr

zaterdag 12 januari 2008

Joost Zwagerman | Perfect day

Joost Zwagerman - Perfect day. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, maart 2006 (2). februari 2006 (1)

Perfect day is misschien het beste te omschrijven als een literaire variant van een Greatest Hits- of Best of-album, inclusief een verrassende bonustrack! Joost Zwagerman maakte een keuze uit de honderden popstukken die in twintig jaar hartstochtelijk schrijven over popmuziek verschenen. Het resultaat is een bonte verzameling artikelen, essays, columns en interviews. En alles mag meedoen bij Zwagerman: oud en nieuw, cult en camp, rock-‘n-roll en r&b, internationale kopstukken en Nederlandse popfenomenen. Zo schetst Zwagerman hier in kort bestek de carrière van David Bowie: van vaandelzwaaier van arty gitaarrock tot behaagzieke publiekslieveling. En: wat zegt de loopbaan van Madonna over onze veranderde beeld- en mediacultuur? Al met al beweegt Perfect day zich tussen Beyoncé en Joy Division; tussen Outkast en De Jeugd van Tegenwoordig en de Sex Pistols en Velvet Underground. Zoveel variatie in één popboek benadrukt de onbegrensde fascinaties van een ongeneeslijke popliefhebber.


De beschrijving op de achterflap klopt. Het is inderdaad een heel divers boek, waarin je wordt geconfronteerd met stukken over Prince, Madonna en Michael Jackson, maar ook met stukken over Joy Division (een van mijn favorieten), Sex Pistols, dEUS (een van mijn favorieten) en de (pop)fotografen Anton Corbijn en Annie Leibovitz. De stukken zijn goed geschreven, zitten vol feiten en feitjes, maar je moet wel echt geïnteresseerd zijn in popmuziek om de onderwerpen een beetje te kunnen plaatsen.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen, tot ik aankwam bij de bonustrack. Die bonustrack is een herschrijving van een gedeelte van Zwagermans roman Gimmick!, waarbij hij verwijst naar de cultuur van de jaren '00, in plaats van naar de cultuur van de jaren 1980. Persoonlijk vind ik 't jammer dat een dikke bundel essays en columns ineens met tientallen bladzijden gerecyclede fictie wordt afgesloten.

Joost Zwagerman

Joost Zwagerman | Duel
Joost Zwagerman | Het wilde westen

flickr

zondag 6 januari 2008

Anne van der Meiden | In de dood kun je niet wonen

Anne van der Meiden - In de dood kun je niet wonen. Anders kijken naar weggaan en achterblijven. Zoetermeer, Uitgeverij Meinema, 2007.

Anne van der Meiden over dit boek:
We kunnen er niet om heen: in alles wat met sterven, begraven en rouwverwerking te maken heeft, zijn in betrekkelijke korte tijd opvallende en veelsoortige veranderingen opgetreden. Mensen praten opener over de dood, ze verwerken bun verdriet in nieuwe rituelen en staan zichzelf toe na te denken over nieuwe inzichten om uitzichtloos lijden te beëindigen.
Aan de hand van wat ik in de praktijk meemaakte en erover las, wil ik die veranderingen in de beleving van dood en rouw proberen een gezicht te geven en anders te kleuren. Daarbij zoek ik naar noodzakelijke relativering van oude beelden van de dood, omdat mensen zwaar onder die beelden kunnen lijden. Ik doe dat in het besef dat elk leven tot een einde komt en dat de beleving van dood en rouw niet volledig te beheersen valt. Het is gewoon niet waar dat de dood doodgewoon is geworden. De dood went nooit, want je kunt er niet in wonen.

Anne van der Meiden is theoloog, communicatiewetenschapper en publicist. Velen zullen hem kennen als voorganger in trouw- en doopdiensten van het koninklijk huis. Anne van der Meijden vertaalde de Bijbel in het Twents.


Toen mijn moeder mij dit boek leende, zei ze er al bij dat ik niet moest verwachten dat het een handboek voor rouwverwerking was. Daar had ze helemaal gelijk in.

Het is een divers boek, waarin Van der Meijden in korte stukjes (twee tot vijf, zes bladzijden) steeds een klein aspect van sterven, begraven en cremeren en rouwen beschrijft. Zo beschrijft hij allerlei religieuze en seculiere benaderingen van de dood, van vroeger en nu, maar ook bijvoorbeeld het veranderende denken over sterven en de palliatieve zorg, de teksten die in rouwadvertenties worden gebruikt en eigen ervaringen met de dood als mens en als dominee.

Het is een onderhoudend boekje, waarin voor mij de belangrijkste boodschap is, dat niemand je een handleiding voor rouwverwerking en het succesvol oppakken van het normale leven kan geven. Dat moet je toch echt zelf uitvinden, want, zoals Van der Meijden terecht zegt, in de dood kun je niet wonen.

Anne van der Meiden
Anne van der Meiden op Wikipedia

flickr

zaterdag 29 december 2007

Марина Палей | Klemens

Марина Палей – Klemens. Москва, Время, 2007г.
(Marina Palej – Klemens. Moskva, Vremya, 2007)

Правомерно ли назвать этот рома гомоэротическим? Да – в той же степени, в какой «Лолиту» в свое время именовали романом порнографическим. «Klemens» захватывает предельной напряженностью любви и ненависти, мастерским языком, щедрой палитрой стиля. Разные уровни повествования обеспечивают мощное эмоциональное потрясение даже несхожим читателям.
Майк – петербуржец, переводчик, еврей, идеал которого воплощает странный немецкий юноша. Майк щелкает фотоаппаратом, пытаясь поймать усользающий образ Клеменса. Этот процесс, метафора творчества, озаряет роман нежным, нездешним светом. Однако наиболее загадочным являются сами отношения между этими двумя молодыми мучжинами. Отмеченная «высоким безумием», непостижимая даже для самого Майка, его связь с Клеменсом – мерцающая связь сознания со своим отражением – является третьим – по сути, центральным персонажем романа.
«Klemens» (шорт-лист премии «Большая книга», 2006), вне всякого сомнения, относится к произведениям, обогащающим литература, двигающеим ее вперед. Речь идет о новаторском русско-европейском романом нового тычячелетия.


Er hoort een verhaal bij dit boek. M. is vorig jaar februari alleen naar Moskou geweest. Ik kon niet mee, omdat ik door de ziekte van Pfeiffer niet reizen kon. Ik had M. een lijstje meegegeven waarop titels van boeken stonden die ik graag wilde lezen.

In Moskou heb je een systeem waarbij de medewerkers van de grootste boekhandel kunnen kijken welke winkel welk boek op voorraad heeft. Toen M. dit boek niet kon vinden in twee winkels, werd hij verwezen naar die grootste boekhandel. Daar beweerde men, dat het boek niet geschreven was en dat de schrijfster helemaal niet bestond!

Marina Palej bestaat wel degelijk. Sterker nog, ze woont al een hele tijd in Nederland, in de buurt van Rotterdam. Ze publiceert in Rusland in het Russisch, maar wordt daar, zoals duidelijk moge zijn uit het bovenstaande, niet altijd opgemerkt.

De jury van de Russische literaire prijs Bol'shaya Kniga (Большая Книга) heeft dit boek wel opgemerkt: het was in 2007 genomineerd voor die prijs. Zoals bij de vorige foto te lezen was, is de prijs gewonnen door Ulickaya.

Het boek gaat over een Russische vertaler uit Petersburg, die een min of meer platonische obsessieve liefde opvat voor zijn Duitse logé Klemens. Het boek opent met een brief van deze Klemens aan een uitgever: de vertaler is verdwenen, maar er is wel een manuscript gevonden, waarin de Russische vertaler zijn leven beschrijft zoals het is als Klemens verschijnt tot Klemens terugkeert naar Duitsland en hij hem achterna reist.

Dit is een bijzonder boek. Het is in Rusland nog altijd niet erg gebruikelijk om openlijk over homoseksualiteit te schrijven. Palej heeft, vind ik, een moedig onderwerp gekozen, en het ook naar een hoger plan getild. Ze beschrijft de obsessie minutieus en de sfeerbeschrijvingen zijn prachtig. Ik las het boek rond Kerstmis, en de beschrijving van de jaarwisseling tijdens het verblijf van Klemens in Petersburg was werkelijk fenomenaal!

Marina Palej

Mijn gesigneerde exemplaar van Herinnerd huis

flickr

donderdag 13 december 2007

Людмила Улицкая | Даниэль Штайн, переводчик

Людмила Улицкая – Даниэль Штайн, переводчик. Москва, ЭКСМО, 2006г.
(Lyudmila Ulickaya – Daniel Shtayn, perevodchik. Moskva, Eksmo, 2006.)

Мудрая старуха, обитающая среди книг и молчания. Озлобленная коммунистка, доживающая свой век в израильском приюте. Сорокалетняя американка – якобы благополучная, но искалеченная воспоминаниями. Немка, ради искупления вины своего народа работающая в христианской общине под Хайфой. Католическая монахиня, ныне православная попадья, нашедшая себя на Святой земле. Израильский радикал, неуравновешенный подросток, грустный араб-христианин, специалист по иудаике.
Большая политика и частная жизнь. США, Израиль, Польша, Литва, Россия. А в центре этого разрозненного и все же отчаянно единого мира – еврей, бывший «крот» в гестапо, бывший партизан, ныне – католичский священник.
Человек, чья жизнь объясняет, как люди живы до сих пор, как не утопили в ненависти и боли.

Новый роман Людмилы Улицкой – о странствиях духа во мраке мира, о том, как всякий ищет и находит свет вокруг и в себе. О кармелите Даниэле – человеке, с чьей жизнью не способна соперничать никакая литература.
О человеке, который до последнего дня оставался милосердным солдатом.


Dit is een boek rijk aan verschillende personages, tot aan de schrijfster zelf aan toe. Aan het eind van ieder deel is een brief opgenomen die zij ter begeleiding van het net geschreven deel aan een vriendin schrijft. In de laatste brief noemt ze dit boek geen roman, maar een collage.

Je kunt het boek inderdaad zien als een collage van personages, verhalen, geschiedenis, cultuur en politiek. Middelpunt van al die tegenstellingen is Daniel Shtayn (Stein), een Poolse Jood, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in een poging om te overleven zowel voor de Duitse bezetter als de Pools-Russische partizanen werkt. Na de Tweede Wereldoorlog bekeert hij zich tot het Rooms-Katholicisme en vertrekt hij naar Israël, om daar een eigen kerkgemeenschap te stichten. Iedereen die Stein ontmoet, merkt dat er een bijzondere sereniteit en wijsheid van deze man uitgaat, waarmee hij vervolgens de levens van die mensen weer beïnvloedt.

Voor wie geïnteresseerd is in de invloed van het recente en iets minder recente verleden in Oost-Europa op de levens van de mensen die daar wonen of er geboren zijn, maar vertrokken zijn, is dit een prachtig boek. Het heeft me op de momenten waarop ik me wat minder fit voelde wel wat moeite gekost om de religieuze termen en personages uit elkaar te houden, maar dat ligt volledig aan mij. Tegelijkertijd viel het me moeilijk om het boek weg te leggen.

Ulickaya won in 2007 de Russische literatuurprijs Bol'shaya kniga (Большая книга) met dit boek. Dat is op dit moment de meest prestigieuze prijs die je in Rusland voor een literair werk kunt winnen.

Ik heb nog geen vertalingen van dit boek kunnen vinden op internet. Andere romans werden wel vertaald naar onder andere het Nederlands, zoals Medea en haar kinderen, Reis naar de zevende hemel en Vrouwenleugens.

Lyudmila Ulickaya op Wikipedia (Engels)
Lyudmila Ulickaya op Wikipedia (Russisch)

Людмила Улицкая | Медея и ее дети

flickr