Posts tonen met het label essays. Alle posts tonen
Posts tonen met het label essays. Alle posts tonen

zondag 5 juli 2009

Bas Heijne | Hollandse toestanden

Bas Heijne – Hollandse toestanden Nieuwe opmerkingen over Nederland. Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, 2005, 205 pagina’s.

6 mei 2001 en 2 november 2004 maakten voorgoed een einde aan de illusie dat Nederland een gelukkige uitzondering was. In Hollandse toestanden richt Bas Heijne een nietsontziende blik op een natie die wanhopig op zoek is naar een moraal.
Of het nu over de oorlog in Irak gaat of over de islam in Nederland, steeds weer probeert Heijne te achterhalen war het werkelijk om gaat, wat er achter het opzichtige vertoon in de politiek en in de media schuilgaat. Niets wordt uit de weg gegaan: het misbaar van nieuw rechts, de linkse leegte en het multiculturele melodrama. Niet te vergeten: de onstuitbare opkomst van Patty Brard, het Nederlandse elftal als nationale depressie, de Tokkies als vitaal levensgevoel, en de Hazes-doctrine.
Hollandse toestanden is een even opwindende als urgente bundel beschouwingen voor iedereen die Nederland nog niet heeft opgegeven.


Deze week kwam er een briefje van de bibliotheek, of ik dit boek terug wilde brengen omdat het door een andere lener is gereserveerd. Ik heb het boek al sinds vorig jaar voorjaar in een steeds wisselend rijtje bibliotheekboeken staan die ik, echt waar, binnenkort ga lezen.

Het briefje heeft ervoor gezorgd dat ik deze verzameling essays nu eindelijk heb gelezen, maar het gevolg is wel dat ik het nu toch onder enige tijdsdruk las. Terwijl ik me na De wijde wereld juist had voorgenomen dat ik voortaan altijd voor ieder stukje dat Bas Heijne heeft geschreven ruim de tijd zou nemen.

Heijne bespreekt interessante thema’s, zoals de waan van de dag in de politiek en de media, de manier waarop in onze samenleving over de vrijheid van meningsuiting wordt gedacht of wat hij noemt de Hazes-doctrine: het beschuldigen van een medemens of land van ergere daden dan je eigen daden om zo die eigen daden te rechtvaardigen. Ook bekijkt hij de manier waarop er met cultuur in Nederland wordt omgegaan kritisch. Hoe kan het bijvoorbeeld zo zijn dat een presentatrice van een boekenprogramma trots verkondigt dat zij nooit een boek leest?

Dit is weer een bundel essays die niet alleen prettig leest, maar ook aanzet tot nadenken. Probeer het zelf ook eens!

Bas Heijne | De wijde wereld

Bas Heijne op Wikipedia

flickr

donderdag 27 maart 2008

Bas Heijne | De wijde wereld

Bas Heijne – De wijde wereld. Amsterdam, Prometheus, 2000.

Waarom laat iemand zich vierentwintig uur per dag bekijken door de hele wereld? Waarom willen beroemdheden in het openbaar hun wonden laten zien? Is het generatieconflict voorgoed voorbij? Bedreigt Dr Hannibal Lecter onze geestelijke gezondheid? Is er leven in cyberspace? Kan seks zonder porno? Kun je geloven zonder God? En waar zijn onze doden gebleven?

In De wijde wereld neemt Bas Heijne de temperatuur van de tijd op. Hij onderzoekt hedendaagse fenomenen vanuit een persoonlijke invalshoek en brengt onder woorden hoe het is om te leven in een tijd die het zonder rotsvaste idealen of grote woorden moet doen. Of het nu gaat om het verlangen aan de wereld te ontsnappen of de neiging alles in onze cultuur te ordenen en te observeren, over het verlies van tijdsbesef of de New Age-boodschap van de reclame, Heijne schrijft pregnant en speels. Daardoor herovert hij de vragen en kwestie die ons bezighouden op het verbale niemandsland van de media en brengt hij ze terug naar het gebied waar ze thuis horen: dat van de eigen ervaring.

De wijde wereld is een sprankelende bundel beschouwingen over het leven op het breukvlak van twee eeuwen.

Bas Heijne (1960) schreef de romans Laatste woorden en Suez, en de verhalenbundels Vreemde reis en Vlees en bloed. Hij is als essayist verbonden aan NRC Handelsblad.


Het grootste gedeelte van deze bundel essays heb ik in de trein van Den Haag naar Groningen gelezen. Ik was op dat moment erg teleurgesteld in de werking van de Russische bureaucratie en ik had afleiding nodig. Nou, afleiding biedt deze bundel zeker. Ieder essay kan eigenlijk aanleiding vormen tot eigen filosofische beschouwingen.

Het beste zou je, denk ik nu, iedere dag één stuk kunnen lezen, zodat je de tijd hebt om wat je hebt gelezen te laten bezinken, om er eens goed over na te denken. Helaas was ik daar toen ik het boek las niet toe in staat . En daarmee heb ik deze bundel, denk ik, te kort gedaan. Het boek moet dus zeker nog eens gelezen worden, maar dan met meer geduld en minder frustraties!

Bas Heijne op Wikipedia

flickr

maandag 24 maart 2008

Виктор Ерофеев | Русский апокалипсис

Виктор Ерофеев – Русский апокалипсис Опыт художественной эсхатологии. Москва, Зебра Е, 2006.
Viktor Jerofeev – Russky apokalipsis Opyt khudozhestvenny eskhatologii . Moskva, Zebra E, 2006.

Это книга об основных русских ценностях, которые в сумме состовляют нашу самобытность, нашу гордость, наше счастье, нашу религию, наш бред – наш апокалипсис.


Dit is een verzameling kortere en langere essay-achtige verhalen, waarin Jerofeev probeert de veranderingen in de Russische samenleving van de afgelopen acht tot tien jaar te beschrijven. De verhalen gaan over wodka, seks, cultuur, politiek en reizen in Rusland en naar het buitenland. Jerofeev geeft zijn commentaar op wat hij bij zichzelf en andere Russen waarneemt.

Opmerkelijk genoeg is er in dit boek ook ruimte voor kritiek op de huidige politiek. Zo is er een open brief aan Poetin uit 2002 opgenomen in het boek, waarin Jerofeev de aanval door de toenmalige jeugdbeweging 'Idushchie vmeste' (Идущие вместе) van Poetin op zogenaamde verderfelijke Russische literatuur aan de kaak stelde. Boekpresentaties werden verstoord, boeken werden bij appartementen van hun auteur op straat uitgestort en in 2002 werden er zelfs boeken in het openbaar vernietigd. Met deze open brief wilde Jerofeev Poetin en andere beleidsmaker oproepen deze beschamende activiteiten te stoppen. Ook in andere verhalen valt zo enige kritiek op de huidige politiek te bespeuren.

Jerofeev beschrijft dit alles met een heerlijk cynisch gevoel voor humor. Dit boek is een perfecte manier om nu eens van een insider te horen hoe Rusland veranderd is – in positieve en in negatieve zin. Het boek is inmiddels in het Nederlands vertaald onder de titel Een vrolijke hel. Het Rusland van Poetin, door Arie van der Ent. Er is dus geen enkele reden om het boek niet te lezen!

Victor Jerofeev op Wikipedia (Engels)

flickr

zaterdag 12 januari 2008

Joost Zwagerman | Perfect day

Joost Zwagerman - Perfect day. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, maart 2006 (2). februari 2006 (1)

Perfect day is misschien het beste te omschrijven als een literaire variant van een Greatest Hits- of Best of-album, inclusief een verrassende bonustrack! Joost Zwagerman maakte een keuze uit de honderden popstukken die in twintig jaar hartstochtelijk schrijven over popmuziek verschenen. Het resultaat is een bonte verzameling artikelen, essays, columns en interviews. En alles mag meedoen bij Zwagerman: oud en nieuw, cult en camp, rock-‘n-roll en r&b, internationale kopstukken en Nederlandse popfenomenen. Zo schetst Zwagerman hier in kort bestek de carrière van David Bowie: van vaandelzwaaier van arty gitaarrock tot behaagzieke publiekslieveling. En: wat zegt de loopbaan van Madonna over onze veranderde beeld- en mediacultuur? Al met al beweegt Perfect day zich tussen Beyoncé en Joy Division; tussen Outkast en De Jeugd van Tegenwoordig en de Sex Pistols en Velvet Underground. Zoveel variatie in één popboek benadrukt de onbegrensde fascinaties van een ongeneeslijke popliefhebber.


De beschrijving op de achterflap klopt. Het is inderdaad een heel divers boek, waarin je wordt geconfronteerd met stukken over Prince, Madonna en Michael Jackson, maar ook met stukken over Joy Division (een van mijn favorieten), Sex Pistols, dEUS (een van mijn favorieten) en de (pop)fotografen Anton Corbijn en Annie Leibovitz. De stukken zijn goed geschreven, zitten vol feiten en feitjes, maar je moet wel echt geïnteresseerd zijn in popmuziek om de onderwerpen een beetje te kunnen plaatsen.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen, tot ik aankwam bij de bonustrack. Die bonustrack is een herschrijving van een gedeelte van Zwagermans roman Gimmick!, waarbij hij verwijst naar de cultuur van de jaren '00, in plaats van naar de cultuur van de jaren 1980. Persoonlijk vind ik 't jammer dat een dikke bundel essays en columns ineens met tientallen bladzijden gerecyclede fictie wordt afgesloten.

Joost Zwagerman

Joost Zwagerman | Duel
Joost Zwagerman | Het wilde westen

flickr

zondag 6 januari 2008

Anne van der Meiden | In de dood kun je niet wonen

Anne van der Meiden - In de dood kun je niet wonen. Anders kijken naar weggaan en achterblijven. Zoetermeer, Uitgeverij Meinema, 2007.

Anne van der Meiden over dit boek:
We kunnen er niet om heen: in alles wat met sterven, begraven en rouwverwerking te maken heeft, zijn in betrekkelijke korte tijd opvallende en veelsoortige veranderingen opgetreden. Mensen praten opener over de dood, ze verwerken bun verdriet in nieuwe rituelen en staan zichzelf toe na te denken over nieuwe inzichten om uitzichtloos lijden te beëindigen.
Aan de hand van wat ik in de praktijk meemaakte en erover las, wil ik die veranderingen in de beleving van dood en rouw proberen een gezicht te geven en anders te kleuren. Daarbij zoek ik naar noodzakelijke relativering van oude beelden van de dood, omdat mensen zwaar onder die beelden kunnen lijden. Ik doe dat in het besef dat elk leven tot een einde komt en dat de beleving van dood en rouw niet volledig te beheersen valt. Het is gewoon niet waar dat de dood doodgewoon is geworden. De dood went nooit, want je kunt er niet in wonen.

Anne van der Meiden is theoloog, communicatiewetenschapper en publicist. Velen zullen hem kennen als voorganger in trouw- en doopdiensten van het koninklijk huis. Anne van der Meijden vertaalde de Bijbel in het Twents.


Toen mijn moeder mij dit boek leende, zei ze er al bij dat ik niet moest verwachten dat het een handboek voor rouwverwerking was. Daar had ze helemaal gelijk in.

Het is een divers boek, waarin Van der Meijden in korte stukjes (twee tot vijf, zes bladzijden) steeds een klein aspect van sterven, begraven en cremeren en rouwen beschrijft. Zo beschrijft hij allerlei religieuze en seculiere benaderingen van de dood, van vroeger en nu, maar ook bijvoorbeeld het veranderende denken over sterven en de palliatieve zorg, de teksten die in rouwadvertenties worden gebruikt en eigen ervaringen met de dood als mens en als dominee.

Het is een onderhoudend boekje, waarin voor mij de belangrijkste boodschap is, dat niemand je een handleiding voor rouwverwerking en het succesvol oppakken van het normale leven kan geven. Dat moet je toch echt zelf uitvinden, want, zoals Van der Meijden terecht zegt, in de dood kun je niet wonen.

Anne van der Meiden
Anne van der Meiden op Wikipedia

flickr

maandag 26 november 2007

Joost Zwagerman | Het wilde westen

Joost Zwagerman – Het wilde westen Nederland 2001– 2003. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2003.

Het wilde westen is een compacte kroniek die begint op de valreep van 2000 en eindigt na de verkiezingen van 2003, met als brandpunt natuurlijk ‘het revolutiejaar 2002’. Allerlei grote en kleine verwikkelingen passeren in Het wilde westen de revue. De politieke moord. Het nationale trauma. De opstand der burgers. Het Huwelijk. De schijnbare restauratie. Maar ook: de dood van een popster annex knuffeljunk. De cakewalk van de PvdA. Literatuur op tv. Goede en slechte seks volgens de nieuw-Nederlandse etiquette. De kogelbrief als nationale Valentijnskaart. De edelkitsch van ’s lands populairste cabaretier. De restauratie van de politieke porseleinkast in 2003.
De hoofdrol in Het wilde westen is vanzelfsprekend voor de man die naar letter en geest ineens alomtegenwoordig was: Pim Fortuyn. Bij leven gold Fortuyn als een charismatische Don Quichote. Na zijn dood vergeleken zelfs zijn meest kritische beschouwers hem met Erasmus, Multatuli of lord Byron. Was Pim Fortuyn inderdaad een on-Nederlands fenomeen? Of was hij met al zijn tegenstrijdigheden en in al zijn exaltatie juist typisch Nederlands? Welkom in het wilde westen.


Dit boek is een must voor iedereen die nog eens aangezet wil worden tot nadenken over de gebeurtenissen in wat Zwagerman het “revolutiejaar 2002” noemt. Zwagerman weet daarbij, evenals bij andere onderwerpen, vaak de vinger op de zere plek te leggen.

Meesterlijk vond ik het stuk Deze vuist op deze vuist, waarin Zwagerman vaststelt dat er sprake is van een infantilisering van de Nederlandse samenleving. Je ziet de uitwassen van dat fenomeen overal om je heen, bijvoorbeeld bij volwassenen die vol overgave tekenfilms kijken, of die uit volle borst Deze vuist op deze vuist willen zingen als ze die titel lezen.

Joost Zwagerman
Joost Zwagerman op Wikipedia

Joost Zwagerman | Duel
Joost Zwagerman | Perfect Day

flickr