Владимир Козлов | Плацкарт

Владимир Козлов - Плацкарт. Москва, Вагриус, 2006, 256 страниц.
(Vladimir Kozlov - Platskart. Moskva, Vagrius, 2006, 256 bladzijden)

В новом романе Владимира Козлова, автора книг Гопники и Школа, герой, тридцатилетний неудавшийся рок-музыкант, оставляет провинциальный город и переезжает в Москву в надежде как-то изменить свою жизнь. Но очень скоро он начинает ощущать себя чужим и столице...


Dit is de vierde roman die ik van de van oorsprong Wit-Russische schrijver Kozlov heb gelezen (de eerste twee las ik voordat ik met dit blog begon). In al zijn romans beschrijft Kozlov "de tijdsgeest" van een bepaalde periode. In deze roman richt hij zich op zijn eigen – en mijn – generatie van het begin van de jaren 1970. Deze generatie was net volwassen toen de Sovjet-Unie uiteenviel en wordt net als oudere generaties gezien als een verloren generatie, omdat men niet zou kunnen aanpassen aan de nieuwe tijd. Het gevolg is een diepe desinteresse in de Russische maatschappij en politiek. Politieke overtuiging, religie of filosofie bepalen niet langer de levensovertuiging van deze generatie. In Moskou geeft deze generatie zich over aan schaamteloos consumeren gecombineerd met apathie, in de provincie door de slechtere omstandigheden vooral aan apathie. En de drank vloeit rijkelijk natuurlijk.

Deze tendens, die in het Russisch пофигизм wordt genoemd (pofigizm, gebaseerd op de uitdrukking voor "lak hebben aan"), interesseert me omdat ik van diezelfde generatie ben. Tijdens het lezen vroeg ik me af, wat er van mij zou zijn geworden als ik in de Sovjet-Unie was opgegroeid en ik rond mijn achttiende was geconfronteerd met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het feit dat de kennis die op school aan mij was overgedragen zo ongeveer volledig op leugens was gebaseerd.

Hoe beschrijft Kozlov dit fenomeen? Door een hoofdpersoon te kiezen, die nauwelijks handelt. Hij heeft al jaren dezelfde baan en dezelfde vriendin, maar carrière maken trekt hem niet, en met trouwen en kinderen krijgen heeft hij ook geen haast. Hij speelde vroeger in een rockband, maar de gitaar hangt al jaren aan de wilgen. Ook zijn verhuizing naar Moskou verandert daar niets aan. Het heeft alleen tot gevolg dat hij meer tijd in het openbaar vervoer doorbrengt en dat zijn vriendin voor een ander kiest.

Kozlov beschrijft geen handelingen, maar dialogen en verwijst daarbij regelmatig naar muziek en reclame-uitingen. Die brengen de teleurstelling in het leven en de geest van de tijd tot uitdrukking. Bij de dialogen gaat het niet alleen om wat de personages zeggen, maar vooral om hoe zij het zeggen. De gesprekken zijn doorspekt met schuttingtaal en andere krachttermen.

Dit boek biedt slavisten een goede kans om juist die taal te bestuderen die je niet op school of in de collegebanken leert, alhoewel de uitgeverij er bij deze roman alles aan gedaan heeft om het "te kuisen", aldus de auteur op zijn website. Zonder zijn toestemming te vragen is een groot aantal van woorden met drie puntjes weergegeven. Ook is er een scene verwijderd uit het manuscript waarin de hoofdpersoon en een vriend bespreken hoe zij lak hebben aan de politiek en Poetin hebben. Ik was geschokt over deze vorm van zelfopgelegde censuur!

Владимир Козлов | Гопники

Vladimir Kozlov (Russisch en Engels)

flickr

Владимир Козлов | Гопники

Владимир Козлов – Гопники. Москва, Ад Маргинем, 2003
(Vladimir Kozlov – Gopniki. Moskva, Ad Marginem, 2003)

Я, Вэк, Клок и Бык сидим на скамейке под навесом остановки. Много раз перекрашенная фанерная стенка в несольких местах переломана – это пацаны показывали каратэ – и на ней нацарапено «Рабочий – сила» и «Быра – урод». Мы курим и плюем под ноги. Под скамейкой уже целая лужа слюней.


De korte tekst op de achterflap geeft aardig weer waar het in dit boek om gaat. Kozlov beschrijft de lotgevallen van een groep gopniki. Een gopnik is een soort Russische a-sociale jongere. Je doet niet je best op school, je drinkt en rookt te veel, je valt mensen lastig, berooft ze of slaat ze in elkaar, je denkt de hele dag aan seks (en als het kan doe je de hele dag aan seks, of je nu toestemming hebt of niet) en ieder derde woord dat je uitspreekt valt onder schuttingtaal.

Je vraagt je misschien af waarom ik een boek als dit zou willen lezen. Dat komt in de eerste plaats doordat ik al meer boeken van deze schrijver heb gelezen. Die beschreven steeds op een rauwe manier het leven aan het einde van de Sovjet-Unie en in de jaren '90 in Wit-Rusland en dat waren weliswaar geen diepgravende, maar wel onderhoudende boeken.

Ik heb het boek ook gelezen doordat iemand hier op Flickr mij het afgelopen jaar verweet dat ik een te romantisch beeld van Rusland zou hebben. Als ik eenmaal een keer door een gopnik in elkaar zou zijn geslagen, zou ik mijn mening wel bijstellen volgens die persoon.

Ik heb het boek in ieder geval met stijgende verbazing en afkeer gelezen. De hoofdpersoon is een jongen die ondanks zijn goede resultaten op school en zijn afkomst uit een "goed gezin" toch in zo'n groep jongeren uit zijn buurt terechtkomt. Wat volgt is een uitgebreide beschrijving van alle ondernemingen van die groep. Het boek sluit af met een aantal hoofdstukken waaruit je als lezer de conclusie moet trekken dat de hoofdpersoon toch min of meer goed terechtkomt, alhoewel hij soms nog wel zijn best moet doen om zijn agressie te beheersen.

Ik weet niet zo goed wat ik van dit boek moet vinden. Halverwege het boek realiseerde ik me dat het me ineens niet meer duidelijk was wie nu eigenlijk de hoofdpersoon was. Dat werd me pas weer duidelijk in het derde deel van het boek, toen de andere personages uit beeld waren verdwenen. Zoveel schuttingtaal lezen was leerzaam, maar daar zal ik in de praktijk niet veel aan hebben. Het boek bestaat vooral uit dialoog, dus het leest snel, maar enige vorm van beschouwing over of kritiek op dit fenomeen heb ik er niet in kunnen ontdekken.

Владимир Козлов | Плацкарт

Vladimir Kozlov (Russisch en Engels)
Gopniki op Wikipedia (Russisch)

flickr