Laura Starink | De Russische kater

Laura Starink – De Russische kater. Amsterdam/Rotterdam, Prometheus/NRC Handelsblad, februari 2008 (2), 272 pagina's. Januari 2008 (1).

In 1987 ging Laura Starink als correspondent van NRC Handelsblad naar Moskou om de perestrojka van Michail Gorbatsjov te verslaan. Ze was getuige van de ineenstorting van het communisme, dat de wereld decennialang in twee machtsblokken verdeeld had gehouden.

Twintig jaar later keerde ze terug met de vraag: wat is er terechtgekomen van de hooggespannen toekomstverwachtingen die de Russen toen hadden? Hoe hebben ze de abrupte overgang van communisme naar kapitalisme doorstaan?

In elf persoonlijke portretten van Russen schetst ze een beeld van de nieuwste geschiedenis van Rusland, van de verrassende maar weifelende Gorbatsjov via de woeste avonturier Jeltsin naar de zelfverzekerde autocraat Poetin.

Laura Starink is redacteur van NRC Handelsblad


In maart 2008 las ik Een land van horen zeggen van Starink. Het boek dat ik nu heb gelezen is eigenlijk een vervolg daarop.

In dit boek is een bundel interviews met verschillende mensen opgenomen die de Russische samenleving karakteriseren. In het buitenland bekende personen als Vladimir Ryzjkov (een van de laatste onafhankelijke democraten in de vorige Doema), Jegor Gajdar (de architect van de economische shocktherapie van 1992) en Viktor Sjenderovitsj (een van de mensen achter de Russische versie van Spitting Image, het programma dat van de Russische tv is verdwenen nadat Poetin de te kritische redactie liet vervangen, radiomaker en schrijver, komen aan het woord, maar ook minder bekende Russen, zoals een zakenman, een architect, een advocate en een mensenrechtenactiviste.

Bovenstaande zou de indruk kunnen wekken dat in dit boek slechts Poetins tegenstanders aan het woord komen. Dit is niet het geval, Starink heeft ook gepraat met mensen die de positieve kanten van de nieuwe ideologie, de soevereine democratie, prijzen. Dat maakt dit boek ook zo interessant: Starink heeft haar best gedaan de weg die Rusland in de afgelopen twintig jaar heeft afgelegd en de huidige stand van zaken in Rusland van verschillende sociale, politieke, culturele en economische kanten te belichten. Ze doet dit net als in haar eerste boek over Rusland in een uiterst leesbare stijl.

In de eindconclusie durft Starink niet de conclusie te trekken of de acht jaar onder Poetin nu stabiliteit hebben gebracht of dat de Russen dansen op de rand van de vulkaan. Dat de huidige lezers met hun kennis over de gang van zaken rond Georgië, Zuid-Ossetië en Abchazië naar de tweede conclusie zullen neigen doet daarbij niets af aan de kwaliteit van dit boek. Dit boek is een aanrader!

Laura Starink | Een land van horen zeggen

flickr

Laura Starink | Een land van horen zeggen

Laura Starink – Een land van horen zeggen. Amsterdam, Meulenhoff, februari 1992 (5), 312 pagina's. Oktober 1991 (1)

In zes jaar tijd droeg Michail Gorbatsjov het communisme, een kleine eeuw de heersende ideologie in zijn wereldrijk, ten grave. De mislukte staatsgreep van 19 augustus 1991 bezegelde zijn lot. Met de ideologie verdween ook de verbindende schakel tussen vijftien totaal verschillende Unierepublieken met meer dan honderd verschillende volkeren. Een land van horen zeggen beschrijft een imperium in ontbinding, dat langzamerhand zijn geheimzinnigheid verliest. Mensen vonden hun stem en hun geschiedenis terug. Volken roken de vrijheid en namen de wapens op tegen hun buren.
In Moskou dwaalde Laura Starink, correspondent van NRC Handelsblad, door de gangen van het Kremlin, waar nieuwbakken politici zich proberen te ontworstelen aan het totalitaire denken. Zij reisde van Moermansk naar Vladivostok, van de Kaukasus naar de Oekraïne, van de Baltische kust naar Oezbekistan. Ze sprak met presidenten, kolchozboeren, apparatsjiks en stakende mijnwerkers. Een land van horen zeggen toont een voormalige wereldmacht aan de rand van de economische afgrond.


Laura Starink beschrijft in dit boek hoe zij als correspondente voor NRC Handelsblad in Moskou de laatste jaren van de Sovjet-Unie heeft ervaren. Ik had het boek begin jaren ’90 al eens gelezen. Het was een vreemde ervaring om het boek met mijn eigen ervaringen in het land en mijn theoretische kennis over het land nog eens te lezen.

Vreemd, omdat het boek enerzijds gebeurtenissen die inmiddels tot de recente geschiedenis behoren, maar anderzijds in de beschrijving van sommige zaken – bijvoorbeeld de spanningen tussen bevolkingsgroepen – helaas nog verrassend actueel is. Ben je enigszins geïnteresseerd in Rusland, dan is dit smakelijk geschreven boek zeker de moeite waard.

Van Starink verscheen begin dit jaar het boek De Russische kater. In dat boek kijkt zij aan de hand van een aantal interviews met vooraanstaande Russen terug op de afgelopen twintig jaar. Dat boek staat op mijn lijst van boeken die ik binnenkort wil lezen.

Laura Starink | De Russische kater

flickr